Spierbevangenheid

De aandoening spierbevangenheid is ook onder vele andere namen bekend, zoals maandagziekte, tying up, lendevuur, azoturie of peenberoerte

Hoe ziet het eruit?

De aandoening ontstaat meestal in het begin van het werk nadat het paard de dag ervoor niet of nauwelijks gewerkt heeft. Zijn loop van de achterbenen wordt korter. Omdat het naar voren zetten van de achterbenen zeer doet, zal hij mogelijk overgaan in een voorzichtige galop of hij zal proberen om stil te blijven staan. Wordt het ernstiger dan lukt het hem niet meer om zelfs kleine pasjes te maken. Hij gaat ernstig zweten van de pijn en als verdere pijnreactie staan paarden met lendevuur vaak te schrapen met hun voorbenen terwijl ze verder doodstil op hun plaats blijven staan.

Wat is spierbevangenheid?

Spierbevangenheid is het plaatselijk zeer ernstig beschadigen van spiercellen/vezels. Bij elke training raken wel wat spiervezels beschadigd maar over spierbevangenheid praten we pas als het paard echt klinische symptomen heeft. Bij de beschadiging van de spiercellen komt veel melkzuur (lactaat) vrij. De spieren gaan zo kapot dat de kleurstof die normaal in spieren zit vrijkomt en door het bloed wordt afgevoerd. Daags na een aanval is de urine van het paard dan ook rood. Het mag duidelijk zijn dat het ontstaan van zo'n spierbeschadiging buitengewoon pijnlijk is en ook mag duidelijk zijn dat het enige tijd nodig heeft voordat zo'n spier zich weer hersteld heeft.

Welke factoren dragen bij tot het ontstaan van lendevuur?

Voor spierarbeid is energie nodig. De energie voor spierarbeid wordt geleverd door de verbranding van suikers (glycogenen). Als een suiker verbrand wordt ontstaat er koolzuur en water. Wordt echter suiker verbrand terwijl er te weinig zuurstof in de buurt is dan ontstaat melkzuur. Een paard dat regelmatig moet werken zal gedurende rustperiodes ervoor zorgen dat de voorraad suikers in zijn spieren hoog is. Een paard dat een grote voorraad spiersuiker heeft als hij begint met werken heeft energievoorraad genoeg. Wat hij echter niet in voorraad heeft is zuurstof. Dat zal door een snellere ademhaling en een versnelde bloedsomloop op dat moment aangevoerd moeten worden. Is de aanvoer van de zuurstof naar de spieren onvoldoende dan wordt wel de suiker verbrand maar ontstaat er als afvalproduct melkzuur en raakt de spier beschadigd

Hoe is Spierbevangenheid te voorkomen?

Uit het bovenstaande mag duidelijk zijn dat lendevuur te voorkomen is door ervoor te zorgen dat de hoeveelheid energie die hij opneemt in periodes van rust laag moet zijn. Hij zal dan ook minder suikers in zijn spieren opslaan. Dus in periodes van rust minder krachtvoer.
Bij een paard dat een of meer dagen rust heeft gehad moet de zuurstofvoorziening van de spieren op peil gebracht worden voordat echt intensief arbeid van hem gevraagd wordt. Dus een paard na een rustperiode rustig warmrijden voordat het eigenlijke werk begint.
Bij paarden die gevoelig zijn voor spierbevangenheid, kan het helpen een aangepast dieet te voeren met meer vetten. Deze vetten worden dan als energiebron gebruikt en zo wordt er minder glycogeen in de spieren opgeslagen.

Hoe stellen we de diagnose spierbevangenheid?

Een paard met lendevuur is aan zijn houding en manier van lopen het meest duidelijk te herkennen. In het bloed van deze paarden is tevens een zeer hoog gehalte van spierenzymen aanwezig (CPK en GOT). Deze spierenzymen hebben wel enige tijd (uren tot zelfs een dag) nodig om duidelijk te verhogen in het bloed.

Therapie

Het belangrijkste bij een paard met lendevuur is rust. Ook al ontstaat de aanval midden op straat ook dan nog is het verder lopen zeer onverstandig (liever een trailer halen). Deze rust moet voortduren totdat het lichaam de kans gezien heeft de spierbeschadigingen te herstellen. Aangezien een paard een dag na een lendevuuraanval meestal GEEN verschijnselen meer laat zien is bloedonderzoek op spierenzymen de enige manier om vast te stellen of de spierbeschadigingen hersteld zijn.

Wij doen dit één keer per week te beginnen een week na de aanval. Het paard mag pas weer werken nadat zowel de CPK als de GOT weer normaal zijn. Om te voorkomen dat er in deze periode weer een grote spiervoorraad suikers ontstaat mag het paard gedurende de tijd van stilstand geen krachtvoer. Begint een paard met het leveren van spierarbeid voordat de schade hersteld is, dan is de kans groot dat hij weer een aanval krijgt, en/of hij chronische spierbeschadigingen op zal lopen.

Medicijnen tegen spierbevangenheid

Alhoewel er verscheidene medicijnen in zwang zijn ter genezing en ter voorkoming van lendevuur is het nut hiervan nooit aangetoond. Alleen bij een acute aanval die erg veel pijn veroorzaakt, is een pijnstiller of eventuele infuzen te overwegen.

H. Vestjens en F. Lashley

Menu